ჯენსის რობინსონი: „ქართული ღვინო კვლავ გვაოცებს“

ცნობილი ბრიტანელი ღვინის ჟურნალისტი და კრიტიკოსი ჯენსის რობინსონი საქართველოსა და ქართული ღვინის შესახებ ვრცელ სტატიას აქვეყნებს, სახელწოდებით:  Georgia – no lack of tension, სადაც საქართველოს ღვინის კულტურას არა მხოლოდ ისტორიული თუ ენოლოგიური პერსპექტივიდან განიხილავს, არამედ მას თანამედროვე პოლიტიკური, კულტურული და იდეოლოგიური პროცესების კონტექსტშიც ათავსებს.

ავტორისთვის საქართველო ის ქვეყანაა, სადაც, ერთი მხრივ, რვაათასწლოვანი მეღვინეობის ტრადიცია ცოცხლობს, ხოლო, მეორე მხრივ, მიმდინარეობს კამათი იმის შესახებ, თუ როგორი უნდა იყოს ქართული ღვინის მომავალი, დარჩეს თუ არა ერთგული ტრადიციული მეთოდებისა, თუ საერთაშორისო სტანდარტებსა და გლობალურ ბაზარზე კონკურენტუნარიანობას მოერგოს.

სტატია იწყება ალავერდის მონასტრის ხსენებით, რომელიც საქართველოს ღვინისა და სულიერი ცხოვრების ურთიერთკავშირის ერთ-ერთ უმთავრეს სიმბოლოდ არის წარმოდგენილი. რობინსონი იხსენებს ღვინის მაგისტრის, ჯულია ჰარდინგის, სიტყვებს, რომლის მიხედვითაც, საქართველოს განსაკუთრებული უნარი აქვს, ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული რეალობები ერთდროულად შეითავსოს: ღრმა რელიგიურობა და ტოლერანტობა, ტრადიციების ერთგულება და შემოქმედებითი თავისუფლება, ეროვნული სიამაყე და გახსნილობა. სწორედ ეს პარადოქსი იქცევა სტატიის მთავარ თემადაც.

ავტორი ამ იდეას ორი განსხვავებული ფიგურის მეშვეობით ავითარებს, რომლებიც, მისი აზრით, თანამედროვე ქართული მეღვინეობის ორ პოლუსს განასახიერებენ.

პირველი მათგანია ირაკლი გილაური, რომელმაც საერთაშორისო კონსულტანტებთან თანამშრომლობით საქართველოში ახალი, პრემიუმ კლასის ღვინის შექმნა დაისახა მიზნად. რობინსონი აღწერს გილაურის ხედვას, რომლის მიხედვითაც, ქართული ღვინო ჯერ კიდევ ვერ აღწევს მსოფლიო უმაღლეს სტანდარტებს, ხოლო ქვევრის ტრადიციის იდეალიზება ხშირად უფრო ისტორიული გარემოებების შედეგია, ვიდრე გაცნობიერებული არჩევანი. გილაურის აზრით, საქართველოს ღვინის ინდუსტრია უნდა გათავისუფლდეს რუსულ ბაზარზე დამოკიდებულებისგან და საერთაშორისო აღიარება სწორედ მაღალი ხარისხის მშრალი ღვინოებით მოიპოვოს. ამ იდეას ის სიმბოლურადაც უსვამს ხაზს — საკუთარი ღვინოების ბრენდს Resistance („წინააღმდეგობა“) უწოდებს, რითაც რუსეთის გავლენისგან გათავისუფლების სურვილსაც გამოხატავს.

რობინსონი ასევე აღნიშნავს, რომ ირაკლი გილაურის თეთრი ღვინო თავისი სტილით უფრო შაბლის ჰგავს, ვიდრე ტრადიციულ ქართულ ღვინოს, ხოლო წითელ ღვინოში აშკარად იკითხება ბორდოს სკოლის გავლენა. ავტორი ამ მაგალითს იმის საილუსტრაციოდ იყენებს, თუ როგორ ცდილობს ქართული მეღვინეობის ერთი ნაწილი საერთაშორისო სტილის ღვინოების შექმნას.

ამ ხედვის საპირისპიროდ სტატიაში წარმოდგენილია დუგლას რეგის პოზიცია. ბუნებრივი ღვინოების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ბრიტანელი იმპორტიორი და კომპანია Les Caves de Pyrène-ის წარმომადგენელი საქართველოს სწორედ ქვევრის ტრადიციამ და მასთან დაკავშირებულმა კულტურამ მოხიბლა. მისი შეფასებით, საქართველოში ღვინო ყოველდღიური ცხოვრების, სტუმართმოყვარეობისა და ეროვნული იდენტობის ორგანული ნაწილია. რეგი განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ქვევრის ღვინოების უნიკალურ ტექსტურაზე, კანთან ხანგრძლივ კონტაქტსა და იმ განსხვავებულ გემოვნურ პროფილზე, რომელიც ქართულ ღვინოს მსოფლიოს სხვა ღვინოებისგან გამოარჩევს.

სტატიაში მნიშვნელოვანი ადგილი ეთმობა 2006 წელს რუსეთის მიერ ქართული ღვინის ემბარგოსაც. რობინსონის შეფასებით, მიუხედავად იმისა, რომ ეს გადაწყვეტილება თავდაპირველად მძიმე დარტყმა იყო ქართული მეღვინეობისთვის, გრძელვადიან პერსპექტივაში მან სექტორს ხარისხის გაუმჯობესებისა და ახალი საექსპორტო ბაზრების მოძიებისკენ უბიძგა. სწორედ ამ პერიოდიდან იწყება ადგილობრივი ჯიშების ხელახალი აღმოჩენა, ვაზის გენეტიკური მრავალფეროვნების კვლევა და ქართული ღვინის საერთაშორისო პოპულარიზაციის ახალი ეტაპი.

სტატიაში რობინსონი განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს უნიკალურ ამპელოგრაფიულ მემკვიდრეობაზეც. მისი თქმით, დღეს ქართველი მეღვინეები სულ უფრო აქტიურად წარმოაჩენენ ადგილობრივ ვაზის ჯიშებს, რომელთა რაოდენობა ასეულებს აღწევს. ავტორი აღნიშნავს, რომ ეს მრავალფეროვნება ქართული ღვინის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი უპირატესობაა მსოფლიო ბაზარზე.

სტატიის დასასრულს ჯენსის რობინსონი ხაზს უსვამს, რომ ქვევრის ღვინო საქართველოს კულტურული იდენტობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სიმბოლოა, თუმცა თანამედროვე ქართული მეღვინეობა მხოლოდ ტრადიციით არ შემოიფარგლება. ქვეყანაში ერთდროულად თანაარსებობს სხვადასხვა ფილოსოფია -  ერთი, რომელიც ისტორიული მემკვიდრეობის შენარჩუნებას ემყარება, და მეორე, რომელიც საერთაშორისო ბაზარზე კონკურენტუნარიანობასა და ახალი სტილის ღვინოების შექმნას ისახავს მიზნად.

ამ მრავალხმოვან დისკუსიას რობინსონი ერთი ფრაზით აჯამებს, რომელსაც სტატიის ეპილოგადაც შეიძლება მივიჩნიოთ. ღვინის იმპორტიორ ოლივიე სოვაჟის სიტყვებით, თანამედროვე ქართული მეღვინეობის მდგომარეობა ასე შეიძლება შეფასდეს: „8 000 წლის ისტორია, 30 წლის გამოცდილება.“ ეს წინადადება ყველაზე ზუსტად გამოხატავს სტატიის მთავარ გზავნილს - საქართველოს ღვინის კულტურა უნიკალურ ისტორიულ საფუძველს ეყრდნობა, თუმცა მისი თანამედროვე იდენტობა ჯერ კიდევ ფორმირების პროცესშია.

ორიგინალი სტატიის სრულად გაცნობა შეგიძლიათ აქ.

© ღვინის კლუბი/vinoge.com