ლევან სეფისკვერაძე
საქართველოში ამჟამად ვაზის სოკოვანი დაავადებების თუ მავნე მწერების წინააღმდეგ ბრძოლის აქტიური პერიოდია. ეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დროა, როდესაც მევენახის ცოდნაზე, შრომასა და გამოცდილებაზეა დამოკიდებული, პირველ რიგში, ვენახის ჯანმრთელობა, ასევე მომავალი მოსავლის ხარისხი და რაოდენობა.
ხარისხიანი მოსავლის მიღება პირდაპირ არის დაკავშირებული ვაზის ჯანმრთელობაზე, ხოლო ვაზის ჯანმრთელობა დაავადებებისა და მავნებლების სწორ მართვაზეა მიბმული. თანამედროვე მევენახეობაში სულ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენს ბიოლოგიური და ეკოლოგიურად უსაფრთხო დაცვის სისტემები, რომლებიც საშუალებას იძლევა შემცირდეს ქიმიური დატვირთვა, შენარჩუნდეს ნიადაგის ნაყოფიერება, გაუმჯობესდეს ყურძნის ხარისხი და დაცული იყოს გარემო.
ბიოლოგიური დაცვის მიზანია მცენარის ბუნებრივი იმუნიტეტის გაძლიერება, დაავადებების პრევენცია და მავნებლების კონტროლი ისეთი საშუალებებით, რომლებიც არ აზიანებს ეკოსისტემას, სასარგებლო მწერებსა და ნიადაგის მიკროფლორას.
საქართველოში ვენახებისთვის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ საფრთხეს ჭრაქი წარმოადგენს, რომელიც ვაზის ერთ-ერთი ყველაზე საშიში სოკოვანი დაავადებაა. მისი გავრცელებისას ინფიცირდება ფოთლები, ყლორტები და მტევნები. დაავადების განვითარებას ხელს უწყობს თბილი და ნესტიანი ამინდი.
არანაკლებ საშიშია ნაცარი, რომელიც განსაკუთრებით აქტიურია მშრალ და თბილ გარემოში. იგი აზიანებს ფოთლებს, მარცვლებსა და ყლორტებს, ამცირებს მოსავლიანობას და აუარესებს ყურძნის ხარისხს.
კიდევ ერთი ნაკლებად ცნობილი, თუმცა საკმაოდ საშიში დაავადებაა ანთრაქნოზი, რომელიც იწვევს ფოთლების, ყლორტებისა და მარცვლების დაზიანებას. დაავადება განსაკუთრებით საშიშია წვიმიან წლებში.
ნაცრისფერი სიდამპლე ვითარდება მაღალი ტენიანობის პირობებში და მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს მომწიფებულ მტევნებს. ასევე სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს ყურძნის ჭია, რომლის სხვადასხვა თაობა სეზონის განმავლობაში აზიანებს ყვავილედებს, მარცვლებსა და მტევნებს.
ყურძნის ჭიის გარდა, ვენახებში გვხვდება კვირტის ჭია (ბუკნა), რომელიც აზიანებს კვირტებს გაზაფხულის დასაწყისში და მნიშვნელოვნად ამცირებს მოსავლიანობას. ტკიპები კი იწვევს ფოთლების დეფორმაციას, ამცირებს ფოტოსინთეზის ინტენსივობას და ასუსტებს ვაზს.
vinoge.com დაუკავშირდა მცენარეთა ბიოლოგიური დაცვის ცენტრის „ბიოაგროს“ დირექტორს, კარლო კიკორიას, რომელმაც გაგვიზიარა მისი ორგანიზაციის მიერ შემუშავებული ვაზის ბიოლოგიური დაცვის ფენოლოგიური კალენდარი, რომელშიც დეტალურადაა აღწერილი, წლის განმავლობაში რა ტიპის ღონისძიებები უნდა განხორციელდეს ვენახის დასაცავად. კალენდარი ასევე ნათლად აჩვენებს, თუ რატომ არის ბიოლოგიური მეთოდებით ვენახის მოვლა უფრო ეფექტიანი და გარემოსთვის უსაფრთხო.
კალენდარში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ფოთლოვან კვებასა და მიკროელემენტების მნიშვნელობას, აგრეთვე სპილენძის შემცველი პრეპარატების გამოყენებისას შეტანილი ლითონური სპილენძის რაოდენობის გაანგარიშებისა და კონტროლის აუცილებლობას. ეს ინფორმაცია განსაკუთრებით სასარგებლო იქნება დამწყები მევენახეებისთვის, რომლებიც ვენახის ბიოლოგიური დაცვის თანამედროვე მეთოდების დანერგვასა და პრაქტიკაში გამოყენებას გეგმავენ.
ვაზის ბიოლოგიური დაცვის ფენოლოგიური კალენდარი
I წამლობა – კვირტების დაცვა
ფენოფაზა: კვირტების დაბერვიდან გაშლამდე
პერიოდი: მარტის ბოლო – აპრილის პირველი დეკადა
მიზანი:
გამოიყენება:
ნიმის ზეთი ბუნებრივი ინსექტიციდია, რომელიც აფერხებს მავნებლების კვებასა და გამრავლებას.
II წამლობა – ჭრაქის პრევენცია
ფენოფაზა: ორი ფოთლის 2/3 განვითარება
პერიოდი: მაისის I–II დეკადა
გამოიყენება:
სპილენძი ბიომევენახეობაში რჩება ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტურ პროფილაქტიკურ საშუალებად ჭრაქის წინააღმდეგ.
III წამლობა – ბუტონიზაციის პერიოდი
ფენოფაზა: ყვავილედებზე კოკრების განცალკევება
პერიოდი: მაისის II–III დეკადა
მიზანი:
გამოიყენება:
ამ ეტაპზე ამინომჟავები ხელს უწყობს სტრესის შემცირებას და ზრდის მცენარის ბუნებრივ გამძლეობას.
IV წამლობა – ყვავილობის პერიოდი
ფენოფაზა: ყვავილობა
პერიოდი: მაისის ბოლო – ივნისის I დეკადა
ყველაზე კრიტიკული პერიოდია მოსავლის ფორმირებისათვის.
გამოიყენება:
ამ პერიოდში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა:
V წამლობა – გამოხორბვლის ფაზა
ფენოფაზა: გამოხორბვლა
პერიოდი: ივნისის III დეკადა
გამოიყენება:
გოგირდი ბიომეურნეობაში ნაცრის წინააღმდეგ ერთ-ერთი მთავარი საშუალებაა.
VI წამლობა – ისვრიმობა
ფენოფაზა: ისვრიმობა
პერიოდი: ივლისის I–II დეკადა
მიზანი:
გამოიყენება:
VII წამლობა – მარცვლის დამსხვილება
ფენოფაზა: მარცვლის ინტენსიური ზრდა
პერიოდი: ივლისის II–III დეკადა
მიზანი:
გამოიყენება:
ამ დროს კალიუმის შემცველი პროდუქტები აუმჯობესებს მარცვლის განვითარებას და შაქრიანობას.
VIII წამლობა – შეთვალების დასაწყისი
ფენოფაზა: შეთვალება
პერიოდი: ივლისის ბოლო – აგვისტოს I დეკადა
მიზანი:
გამოიყენება:
ამ ეტაპზე განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მტევნის დაცვას.
IX წამლობა – სიმწიფეში შესვლა
ფენოფაზა: სიმწიფის დაწყება
პერიოდი: აგვისტოს II დეკადა
მიზანი:
გამოიყენება:
ეს წამლობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მოსავლის ხარისხის შესანარჩუნებლად.
შემოდგომის სანიტარული ღონისძიებები
მომავალი წლის ინფექციური ფონის შესამცირებლად ნოემბერში რეკომენდებულია ფართობის დამუშავება ბიოპრეპარატ ბიოკატენას 3%-იანი ნაზავით.
ეს ღონისძიება:
ფოთლოვანი კვება და მიკროელემენტები
ვაზის სრულფასოვანი კვებისათვის შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას:
მიკროელემენტების სწორი მიწოდება აუმჯობესებს:
ბიომეურნეობაში შეწამვლის პრაქტიკული წესები
მაქსიმალური ეფექტურობისთვის აუცილებელია:
სპილენძის გამოყენების შეზღუდვა
ბიომევენახეობაში მნიშვნელოვანია სპილენძის პასუხისმგებლიანი გამოყენება.
საერთაშორისო ბიოსტანდარტების მიხედვით, ერთ ჰექტარზე ლითონური სპილენძის წლიური რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს 4 კილოგრამს.
ამ მოთხოვნის დაცვა აუცილებელია:
ვაზის ბიოლოგიური დაცვის სწორად დაგეგმილი სისტემა საშუალებას იძლევა, მნიშვნელოვნად შემცირდეს ქიმიური პრეპარატების გამოყენება, შენარჩუნდეს გარემოს ეკოლოგიური ბალანსი და მიღებულ იქნეს მაღალი ხარისხის, ჯანმრთელი და უსაფრთხო ყურძენი.
ფენოფაზებზე დაფუძნებული დაცვის სისტემა, რომელიც აერთიანებს სპილენძისა და გოგირდის გონივრულ გამოყენებას და ორგანულ კვებას, წარმოადგენს თანამედროვე და მდგრადი მევენახეობის ერთ-ერთ საუკეთესო პრაქტიკას.ჯანმრთელი ნიადაგი, დროული მონიტორინგი, ფენოლოგიურ კალენდარზე მორგებული ღონისძიებები და ბიოლოგიური პრეპარატების სწორი გამოყენება არის ჯანმრთელი ვენახის საფუძველი.
© ღვინის კლუბი/vinoge.com