ინდიგენური (ადგილობრივი) ვაზის ჯიშების პოტენციალის განსაზღვრის სირთულე

The World off wine-ზე გამოქვეყნდა ღვინის მაგისტრის, ბენჯამინ ლიუინის (MW) სტატია ინდიგენური (ადგილობრივი) ვაზის ჯიშების შესახებ.

ინდიგენური ვაზის ჯიშები თანამედროვე მეღვინეობაში ერთდროულად განსაკუთრებულ ინტერესსაც იწვევს და სერიოზულ კითხვებსაც აჩენს. ერთი მხრივ, ისინი ასოცირდება უნიკალურობასთან, ავთენტურობასთან და განსხვავებულობასთან, რაც დღევანდელ ბაზარზე მეტად ფასობს. მეორე მხრივ კი, თავად მათი „ინდიგენურობა“ ხშირად ნიშნავს იმას, რომ ამ ჯიშებმა ვერ მოახერხეს ფართო გეოგრაფიული გავრცელება და გლობალურ წარმატებას ვერ მიაღწიეს. ამგვარად, ინდიგენური ჯიშები გარკვეულწილად გლობალიზაციის საპირისპირო ფენომენს წარმოადგენენ, რაც აჩენს კითხვას: არის ეს რეალური კატეგორია თუ უფრო რომანტიზებული წარმოდგენა?

ინდიგენური ყურძნის ზუსტი განსაზღვრა რთულია. გაცილებით იოლია იმის თქმა, თუ რა არ შეიძლება ჩაითვალოს ინდიგენურად. ისეთი ფართოდ გავრცელებული და საერთაშორისოდ აღიარებული ჯიშები, როგორებიცაა კაბერნე სოვინიონი, მერლო, შარდონე, პინო ნუარი ან სოვინიონ ბლანი, აშკარად გასცდნენ ლოკალურ ჩარჩოებს. მათი წარმატება ეფუძნება არა მხოლოდ გეოგრაფიულ ექსპანსიას, არამედ სტილისტურ მოქნილობასაც — ამ ჯიშებს შეუძლიათ ერთსა და იმავე სახელის ქვეშ სრულიად განსხვავებული ღვინოების შექმნა, რაც ინდიგენური ჯიშებისგან მათ მკვეთრად განასხვავებს.

საერთაშორისო ჯიშების ერთ-ერთი მთავარი თვისება მათი ადაპტირების უნარია. მაგალითად, სოვინიონ ბლანი სხვადასხვა რეგიონში სრულიად განსხვავებულ სახეს იღებს, ხოლო შარდონე ერთი და იმავე ადგილშიც კი დროთა განმავლობაში იცვლის სტილს. ანალოგიურად, კაბერნე სოვინიონმა და სირამ ახალი სამყაროს პირობებში ისეთი სახე მიიღეს, რომ ზოგჯერ რთულია მათი კლასიკურ ევროპულ ვერსიებთან იდენტიფიცირება. სწორედ ეს სტილისტური მრავალფეროვნება წარმოადგენს ინდიგენურობის საპირისპირო მახასიათებელს.

ინდიგენური ყურძნის მთავარი ღირებულება ხშირად მის განსხვავებულობაშია. განსაკუთრებით კლიმატის ცვლილების კონტექსტში, ყურადღება ექცევა იმ ჯიშებს, რომლებიც ალკოჰოლის ზედმეტი მატების გარეშე ახერხებენ სიმწიფის მიღწევას. თუმცა, ის ფაქტი, რომ ეს ჯიშები წარსულში ლოკალურად დარჩა, ხშირად უკავშირდება სწორედ იმას, რომ მათ ადრე სიმწიფის მიღწევა უჭირდათ და ვერ ეჯიბრებოდნენ უფრო პროდუქტიულ საერთაშორისო ჯიშებს. სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთი და ლანგედოკი ამის ნათელი მაგალითებია — რეგიონები, სადაც მრავალი ძველი ჯიში თითქმის გაქრა, თუმცა დღეს ისინი კვლავ ინტერესის საგნად იქცა.

განსაკუთრებულ შემთხვევას წარმოადგენს სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში არსებული პლემონის კოოპერატივი, სადაც დაცულია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართო კოლექცია მივიწყებული ან უცნობი ჯიშებისა. ზოგიერთი მათგანი ერთ ან ორ ვაზზე იყო შემორჩენილი, ხოლო ზოგიერთის იდენტიფიცირება დღემდე ვერ მოხერხდა. ასეთ უკიდურეს შემთხვევაში ინდიგენურობა თითქმის გადაშენებასთან იგივდება, რაც პარადოქსულად ამ ცნების ყველაზე მკაფიო დადასტურებად გვევლინება.

მიუხედავად ამისა, ავტორი სკეპტიკურად აფასებს ახალი ინდიგენური ჯიშების პოტენციალს. მისი შეფასებით, ამ ჯიშებისგან დამზადებული ღვინოები ხშირად ნაკლებად შთამბეჭდავია — მათ აკლიათ სტრუქტურული სიმძიმე, არომატული სიღრმე და ინტენსივობა, რაც თანამედროვე ბაზარზე მოთხოვნადია. შესაძლებელია, ეს შეფასება ნაწილობრივ თანამედროვე გემოვნების სტანდარტების გავლენით იყოს განპირობებული, თუმცა ფაქტია, რომ ბევრი ინდიგენური ჯიში ვერ აკმაყოფილებს იმ მოლოდინებს, რასაც დამკვიდრებული საერთაშორისო ჯიშები ქმნიან.

ხშირად ინდიგენური ყურძენი კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ ერთგვარ გამოსავლად განიხილება, განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც ადგილობრივი კანონმდებლობა საშუალებას იძლევა მივიწყებული ჯიშები ნარევებში კვლავ გამოიყენონ. თუმცა ეს მიდგომა მხოლოდ დროებითი გამოსავალია და ვერ აგვარებს გლობალური დათბობით გამოწვეულ ფუნდამენტურ პრობლემებს, როგორიცაა მჟავიანობის კლება და ალკოჰოლის ზრდა.

განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს ის ჯიშები, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში კონკრეტულ რეგიონებში არსებობდა, მაგრამ ფართო გავრცელება ვერ მოახერხა. ჩნდება კითხვა: არის მათი არსებობა ნოსტალგიის შედეგი, ადგილობრივი ბაზრის მოთხოვნით განპირობებული, თუ ისინი უბრალოდ ვერ ამტკიცებენ საკუთარ სიცოცხლისუნარიანობას სხვა პირობებში? სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთის მაგალითზე ვხედავთ არაერთ ასეთ ჯიშს, რომლებიც რეგიონს გარეთ პრაქტიკულად უცნობია, მაშინ როცა მალბეკმა ნაწილობრივ „გაქცევა“ შეძლო და ახალი იდენტობა შეიძინა არგენტინაში, რაც მის სტატუსს ბუნდოვანს ხდის.

დღევანდელ ენაში „ინდიგენური“ ხშირად იქცა იმ ჯიშების აღსანიშნავად, რომლებმაც მხოლოდ შეზღუდულ წარმატებას მიაღწიეს. ამასთან ერთად, ასეთი ღვინოების მიმართ საწყისი დამოკიდებულება ხშირად ეჭვითაა გამსჭვალული. შესაძლოა, ინდიგენური ვაზის ჯიშის ცნება თავისთავად არც იყოს ყველაზე მნიშვნელოვანი. უფრო ღირებული ჩანს საუბარი ღვინის ხასიათზე, სტილზე და იმაზე, თუ რამდენად შეუძლია კონკრეტულ ჯიშს კონკრეტულ ტერუართან უნიკალური კავშირის ჩამოყალიბება. სწორედ ეს კითხვა რჩება მეღვინეობის ერთ-ერთ ყველაზე ღრმა და ამოუწურავ თემად.

© ღვინის კლუბი/vinoge.com