ბალატონი — უნგრეთის ღვინის ფარული ეპიცენტრი

რამდენიმე დღის წინ The Wine Enthusiast-ზე გამოქვეყნდა კლარა დალზელის სტატია, სადაც ის უნგრული ღვინოების თავისებურებებს და ისტორიას გვაცნობს.

უნგრეთში არსებობს ადგილი, სადაც ღვინო მხოლოდ სასმელი არ არის, ის მეხსიერებაა, გადარჩენის ისტორია და თაობებს შორის გადაცემული ცოდნა. ტბა ბალატონის ირგვლივ გაშლილი ვენახები თითქოს მსოფლიო ღვინის რუკის მიღმა არსებობენ, თუმცა ვინც ერთხელ მაინც მოხვდება აქ, ხვდება, რომ საქმე გვაქვს რეგიონთან, რომელიც დიდი ხანია მზადაა საერთაშორისო აღიარებისთვის.

ბალატონის მაღალ ფერდობებზე ასვლა ხშირად თავგადასავლით იწყება. ერთ-ერთი ასეთი გზის ბოლოს, მზით გაჯერებულ ვენახში, მეღვინე ფერენც ბუიდოშო სტუმრებს ცქრიალა ღვინოს სთავაზობს, რომელიც სამი თაობის შრომის შედეგია. მის გვერდით დგანან მამა და ბაბუა, ორივე იმავე სახელით, და მხოლოდ მათი სახეების დანახვაც საკმარისია იმის გასაგებად, რომ აქ ღვინო უბრალო ბიზნესზე ბევრად მეტია.

ბუიდოშოების ოჯახის ისტორია ბალატონის მეღვინეობის ბედს ირეკლავს. ფილოქსერის ეპიდემიამ, ომებმა და შემდეგ კომუნისტურმა რეჟიმმა რეგიონი თითქმის გაანადგურა. ტრადიციული ცოდნა იშლებოდა, ხარისხიანი ღვინო იცვლებოდა მასობრივი წარმოებით. თუმცა ზოგიერთი მეღვინე მაინც არ დანებდა. უფროსმა ფერენც ბუიდოშო ათწლეულების განმავლობაში ფარულად უვლიდა ვენახებს, სამსახურის დაკარგვის მუდმივი საფრთხის მიუხედავად. სწორედ ამ სიჩუმეში შენარჩუნდა ის უწყვეტობა, რომლის გამოც დღეს მათი ცქრიალა ღვინოები შამპანურის დონის ხარისხს აღწევს.

ბალატონი ცენტრალური ევროპის უდიდესი ტბაა და მისი გავლენა ღვინოზე ყველაფერში იგრძნობა. ფერდობები სამხრეთისკენაა მიმართული, კლიმატი კი თითქმის ხმელთაშუაზღვრულია. ამ პირობებმა რეგიონში ორი ათასი წლის წინ გააჩინა მევენახეობა და დღემდე განსაზღვრავს ღვინოების ხასიათს.

აქ განსაკუთრებით კარგად იგრძნობა ტერუარის მრავალფეროვნება. ერთი და იგივე ჯიში სხვადასხვა ნიადაგზე სრულიად განსხვავებულ სახეს იძენს.  ბევრი ღვინის პროფესიონალი დარწმუნებულია: ეს ტერუარი საფრანგეთსა თუ იტალიაში რომ ყოფილიყო, ბალატონის სახელები უკვე კლასიკად ჩაითვლებოდა. სწორედ ეს განცდა იზიდავს აქ იმ ადამიანებს, ვინც ჯერ კიდევ ეძებს დაუფასებელ რეგიონებს — ღვინოებს, რომლებსაც აქვთ ხასიათი, ისტორია და ფასისა და ხარისხის იშვიათი ბალანსი.

ბალატონის მეღვინეობაში აშკარად იგრძნობა თაობათა განსხვავება. საბჭოთა ეპოქაში გაზრდილი მეღვინეები ხშირად ფრთხილები არიან, მათ შორის ღვინის მიმართაც. მათი ღვინოები უფრო ტრადიციული და ნაცნობია. ახალგაზრდა თაობა კი სრულიად სხვაგვარად აზროვნებს: ისინი თავისუფლად ურთიერთობენ სამყაროსთან, ექსპერიმენტებს არ ერიდებიან და საკუთარ ღვინოს საერთაშორისო კონტექსტში ხედავენ.

ამ ორ პოლუსს შორის დგას ლასლო სერემლეი — ადამიანი, რომლის ოჯახური ისტორია თავად უნგრეთის თანამედროვე ისტორიას ჰგავს. მისი მამა, ჰუბა სერემლეი, კომუნისტური რეჟიმის დროს ქვეყნიდან გაიქცა, მოგვიანებით კი დაბრუნდა და ბალატონის მეღვინეობას ახალი სუნთქვა შესძინა. მან აღადგინა დავიწყებული ჯიშები, ძველი სტილები თანამედროვე ტექნიკით გააცოცხლა და აჩვენა, რომ ეს რეგიონი ბევრად მეტს იმსახურებდა.

ჰუბას ღვინოები დღესაც შთაბეჭდილებას ახდენს — იშვიათი ჯიშები, არომატების სიღრმე, მოულოდნელი ენერგია. მისი გავლენა იგრძნობა ახალ თაობაში, მათ შორის უცხოელ მეღვინეებში, რომლებმაც ბალატონი საკუთარ სახლად აირჩიეს და აქ ელეგანტური, კლასიკური სტილის ღვინოები შექმნეს.

ბალატონი უპირველესად თეთრი ღვინოების რეგიონია, წითელი ღვინოები აქ ჯერ კიდევ დაუფასებელია. მიუხედავად იმისა, რომ მათ განვითარების  დიდ პოტენციალი აქვთ, ადგილობრივი ბაზარი ისევ თეთრებს ანიჭებს უპირატესობას. ეს პარადოქსია, რადგან სწორედ ბალატონის ჩრდილოეთ მხარის წითელი ღვინოები ხშირად ყველაზე მკაფიოდ გამოხატავს ტერუარს.

ბოლო წლებში ბალატონში გაჩნდა ახალი მიმართულებაც — ბუნებრივი ღვინო. ახალგაზრდა მეღვინეები ძველ ბეღლებში, მცირე მარანებში ქმნიან ღვინოებს, რომლებიც ცოცხალი, ენერგიული და დაუმუშავებელია. ეს სტილი კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს რეგიონის მრავალფეროვნებას და მის მზადყოფნას ცვლილებებისთვის.

ამავე დროს, არსებობენ მეღვინეობები, რომლებიც სრულიად სხვა მასშტაბზე მუშაობენ — ბიოდინამიკა, ამფორები, არქიტექტურული ექსპერიმენტები და ღვინოები, რომლებიც ერთდროულად თანამედროვეცაა და ტრადიციულიც. ეს კონტრასტი პატარა საოჯახო მარანსა და ტექნოლოგიურად შთამბეჭდავ საწარმოებს შორის ბალატონის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო მახასიათებელია.

ტბა ბალატონი მხოლოდ ღვინოთი არ ცხოვრობს. აქ კულინარია, დესერტები, ნაოსნობა, არქიტექტურა და ფესტივალებიც დაგხვდებათ. ბალატონი ჯერ კიდევ ნაკლებად ცნობილია საერთაშორისო ასპარეზზე, განსაკუთრებით ამერიკისთვის. მაგრამ სწორედ ამაშია მისი ხიბლი. აქ ღვინოები კვლავ ინარჩუნებს ავთენტურობას, ფასები — გონივრულობას, ხოლო მეღვინეები — გულწრფელობას.

ვისთვისაც ღვინო მხოლოდ ეტიკეტი არ არის და ვინც მზადაა აღმოაჩინოს ისტორიებით სავსე რეგიონები, ბალატონი ნამდვილად ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო არჩევანი იქნება.

© ღვინის კლუბი/vinoge.com