The World off Wine-ზე მარგარეტ რენდის ავტორობით გამოქვეყნდა სტატია ალტუ-დორუს მეღვინეობის რეგიონის შესახებ, თუ როგორ შეიცვალა ბოლო 40 წლის განმავლობაში რეგიონში მდგომარეობა.
ალტუ-დორუ დღესაც ისეთივე შთამბეჭდავია, როგორც საუკუნეების წინ — ციცაბო ფერდობები, ქვის ტერასები და მდინარე, რომელიც მთებს შორის გზას იკვლევს. თუმცა ეს პეიზაჟი, რამდენადაც მარადიული ჩანს, ბოლო ორმოცი წლის განმავლობაში რადიკალურად შეიცვალა. როგორც პორტის ერთ-ერთი წამყვანი მეწარმე, ჩარლზ სიმინგტონი ამბობს, დორუს მევენახეობაში დღეს თითქმის არაფერია ისეთი, როგორიც სამი ათწლეულის წინ იყო. ცვლილებები განსაკუთრებით 1980-იან წლებში დაჩქარდა, როდესაც მსოფლიო ბანკის დაფინანსებით განხორციელებულმა მასშტაბურმა გადარგვებმა რეგიონი ახალი ტექნიკური ეპოქისკენ მიმართა.
დორუ ყოველთვის იყო უკიდურესობების რეგიონი — აქ ვაზი იზრდება ქანოვან, თითქმის უნაყოფო მიწაზე, ზაფხულში დამწვარ ფერდობებზე და ძველი ქვის ტერასები, ერთრიგიანი ვენახებით, დღესაც განსაზღვრავს კლასიკურ ხედს. ისინი არა მხოლოდ ესთეტიკურ, არამედ ისტორიულ მტკიცებულებას წარმოადგენენ იმ შრომისა და ცოდნისა, რომელმაც შესაძლებელი გახადა დიდი ღვინის წარმოება ასეთ მკაცრ გარემოში. თუმცა ფილოქსერის შემდეგ და განსაკუთრებით მე-20 საუკუნის ბოლოს, მევენახეობამ სხვა მიმართულება აიღო — მეტი რაციონალიზაცია, მეტი კონტროლი, მეტი მექანიზაცია.
მსოფლიო ბანკის პროგრამამ 1980-იან წლებში დორუს ვენახების მასშტაბური განახლება დააფინანსა. გაჩნდა ფართო ტერასები — sogenannte patamares. ამავდროულად, ასზე მეტი ადგილობრივი ჯიშიდან ყურადღება ხუთზე კონცენტრირდა: Touriga Nacional, Touriga Franca, Tinta Roriz, Tinta Barroca და Tinta Cão. იდეა მარტივი იყო — თითოეული ჯიშის ცალკე გაშენება, ცალკე დაკვირვება, ცალკე ფერმენტაცია. ეს იყო „ტექნიკური პროგრესის“ ხანა, როდესაც ტრადიციული შერეული ვენახები ბევრს ქაოსად ეჩვენებოდა.
თუმცა დროთა განმავლობაში გაირკვა, რომ სურათი ბევრად უფრო რთულია. დორუს ორი წამყვანი კომპანია — The Fladgate Partnership და Symington Family Estates — დღეს განსხვავებული, მაგრამ ერთმანეთთან დიალოგში მყოფი გზებით ვითარდება. მათი გამოცდილება ნათლად აჩვენებს, რომ პროგრესი მხოლოდ წარსულის უარყოფა არ არის; ხშირად ის დაბრუნებაა, თუმცა უკვე სხვა ცოდნით.
ფლადგეიტის მეღვინე, დევიდ გიმარაინში მიიჩნევს, რომ ძველი შერეული ვენახები — სადაც მრავალი ჯიში ერთად იზრდებოდა — ქაოსი კი არა, ღრმა ემპირიული ცოდნის შედეგი იყო. საუკუნეების განმავლობაში მევენახეები აკვირდებოდნენ, სად რომელი ჯიში უკეთ გრძნობდა თავს — ქედზე, სადაც ქარი უფრო ძლიერია და ნიადაგი ღარიბი, თუ ფერდობის ქვედა ნაწილში, სადაც ტენი და ნაყოფიერება მეტია. ამ მრავალფეროვნებამ შექმნა ის იდენტობა, რომელსაც დღეს ძველი ვენახების ღვინოებში ვეძებთ. გიმარაინში აღნიშნავს, რომ 1970-80-იან წლებში გაშენებულ ვენახებს ჰქონდათ ფერი და ძალა, მაგრამ ხშირად აკლდათ ინდივიდუალურობა — ღვინოები ერთმანეთის მსგავს „ხილის ბომბებად“ იქცა.
სიმინგტონების ოჯახი, რომლის სახელიც დორუს ისტორიაში საუკუნეზე მეტია ფიგურირებს, საკითხს უფრო მეცნიერულად და კონტროლზე ორიენტირებულად უყურებს. ჩარლზ სიმინგტონი სკეპტიკურად აფასებს ტრადიციულ შერეულ ვენახებს — მისი აზრით, ისინი შეიძლება გამორჩეული იყოს, მაგრამ არაპროგნოზირებადიც. სხვადასხვა სიმწიფის ჯიშების ერთდროულად კრეფა რისკს ქმნის: რამდენიმე მწვანე მარცვალმაც კი შეიძლება მთლიან მოსავალს ავნოს. ამიტომ მათი მიდგომა რისკის განაწილებასა და ხარისხის მაქსიმალურ კონტროლს ეფუძნება.
ამავდროულად, ისინი აქტიურად იკვლევენ დორუს მრავალფეროვან გენეტიკურ მემკვიდრეობას. ექსპერიმენტულ ვენახებში ათეულობით ადგილობრივი ჯიშია გაშენებული, რათა შეფასდეს მათი გამძლეობა კლიმატის ცვლილების პირობებში. ბოლო წლებში ტემპერატურამ 47°C-ს გადააჭარბა, ნიადაგი კი 56°C-მდეც გახურებულა — ასეთ პირობებში ზოგი ტრადიციული ჯიში, მაგალითად Tinta Barroca, სერიოზულად ზარალდება.
დორუს გარდაქმნა მხოლოდ ვაზის ჯიშებსა და ტერასების დიზაინს არ ეხება. რეგიონი დემოგრაფიულ კრიზისსაც განიცდის. მოსახლეობა მცირდება, ახალგაზრდები მძიმე ფიზიკურ შრომას აღარ ირჩევენ. შედეგად, მექანიზაცია აუცილებლობად იქცა. სიმინგტონები ნაწილობრივ უკვე იყენებენ მექანიკურ კრეფას და დრონებით შეწამვლასაც მიმართავენ. ტერასები და ციცაბო ფერდობები ტექნოლოგიას სირთულეს უქმნის, მაგრამ ამ პირობებში ეს ერთადერთი გამოსავალია.
მიუხედავად განსხვავებული სტრატეგიებისა, ორივე კომპანია ერთ მთავარ საკითხზე თანხმდება: დორუს მომავალი თავად მასში უნდა მოიძებნოს. პასუხი არც საერთაშორისო ჯიშებშია და არც წარსულის ბრმა კოპირებაში. იგი იმ ცოდნის გაერთიანებაშია, რომელიც საუკუნეების გამოცდილებასა და თანამედროვე მეცნიერებას შორის ყალიბდება.
© ღვინის კლუბი/vinoge.com