ლევან სეფისკვერაძე
საქართველოს ღვინის ეროვნული სააგენტოს მიერ „ღვინის კლუბისთვის“ მოწოდებული საჯარო ინფორმაციის მიხედვით, 2025 წლის რთველის პერიოდში ქვეყანაში გადამუშავებული ყურძნის მოცულობა 337234,695 ტონაა.
დაწურული ყურძნის რაოდენობით აბსოლუტური ლიდერი ჯიშია რქაწითელი. მისი წლიური მაჩვენებელია 171728.578 ტონა, რაც მთლიანი მოცულობის დაახლოებით 51 პროცენტს შეადგენს. ეს ნიშნავს, რომ საქართველოში დაწურული ყოველი მეორე ლიტრი ღვინო რქაწითელზე მოდის. ასეთი დომინაცია განპირობებულია ჯიშის მაღალმოსავლიანობით, დიდი სავენახე ფართობებით და საერთაშორისო ბაზარზე ცნობადობით.
რაოდენობის კუთხით ჯიშების „მეორე ეშელონი“ მნიშვნელოვნად ჩამორჩება რქაწითელს, მაგრამ მათი რაოდენობა მაინც შთამბეჭდავია:
საფერავი – 134452.118 ტონა.
ქისი – 4991.67 ტ.
ალექსანდროული – 2312.397 ტ.
ცოლიკოური – 1522.894 ტ.
ხიხვი – 1793.339 ტ.
კახური მწვანე – 6377.363 ტ.
ამ ჯგუფიდან ნათლად ჩანს, რომ წითელი ჯიშები (განსაკუთრებით - საფერავი) ინარჩუნებენ სტაბილურ პოზიციას, ხოლო თეთრი ჯიშები თანდათან იმყარებენ ბაზარზე ადგილს.
სასიხარულოა, რომ უკვე საკმაოდ დიდი რაოდენობით იკრიფება და იწურება კახური ტრადიციული ვაზის ჯიშების - ქისის და ხიხვის ყურძენი. ამ ვაზის ჯიშების საწარმოო ვენახები 15-20 წლის წინ, ფაქტობრივად, არ არსებობდა. ამ ჯიშების გამრავლება მევენახე ენთუზიასტების დამსახურებაა.
მოცულობების გეოგრაფიული ანალიზი ცალსახად აჩვენებს, რომ კახეთი არის საქართველოს ღვინის წარმოების ბირთვი. რქაწითელი, საფერავი, კახური მწვანე, ქისი, ხიხვი - ეს ჯიშები ქმნიან ქვეყნის მთლიანი წარმოების უდიდეს ნაწილს. რაოდენობრივი უპირატესობა აქ გადამწყვეტია და კახეთი, ფაქტობრივად, განსაზღვრავს ქვეყნის ღვინის სტატისტიკურ პროფილს.
იმერეთი მეორე მნიშვნელოვანი რეგიონია, სადაც დომინირებს იმერეთის ვაზის ჯიშები: ცოლიკოური, ციცქა და კრახუნა. საერთო მოცულობაში იმერეთის წილი ნაკლებია, მაგრამ სტაბილური და მრავალფეროვანი, რაც რეგიონს ხარისხზე ორიენტირებულ ზონად აქცევს.
რაჭა-ლეჩხუმი, მცირე მოცულობის მიუხედავად, სტრატეგიულად გამორჩეულია. ალექსანდროული, მუჯურეთული, უსახელოური - ეს ჯიშები ქმნიან მაღალფასიან, მოთხოვნად ღვინოებს, რაც ადასტურებს, რომ რეგიონის ღირებულება მევენახეობა-მეღვინეობაში ყოველთვის არ იზომება დაწურული ყურძნის რაოდენობით.
ქართლი, სამეგრელო და მესხეთი წარმოდგენილია ნიშური ჯიშებით (ჩინური, ოჯალეში, მესხური მწვანე), რომელთა რაოდენობა შედარებით მცირეა, მაგრამ დინამიკა მზარდია.
საინტერესოა იშვიათი და ნიშური ჯიშების როლი. მონაცემებში ვხვდებით არაერთ ჯიშს, რომელთა წლიური მაჩვენებელი 1–10 ტონის ფარგლებშია (მაგალითად: ჭვიტილური, ცხვედიანის თეთრა, ჭყაპა, ჩიტისთვალა და სხვ.). რაოდენობრივად ისინი უმნიშვნელოა, მაგრამ სტრატეგიულად და სამომავლოდ შეიძლება ფასდაუდებელი გახდეს, რადგან ამდიდრებენ ვაზის გენოფონდს, ქმნიან ექსპერიმენტულ და პრემიუმ ღვინოს და ადასტურებენ საქართველოს ვაზის ჯიშების უნიკალურობას მსოფლიო ბაზარზე.
2025 წლის რთველის დროს საქართველოში გადამუშავებული ყურძნის მონაცემები ცხადყოფს, რომ ამ დროისთვის ქართული მევენახეობა დაფუძნებულია უმთავრესად ერთ ჯიშზე - რქაწითელზე. მეორე მხრივ, გვაქვს ათეულობით ადგილობრივი და იშვიათი ვაზის ჯიში, რომლებიც ქმნიან ქვეყნის იდენტობას. ეს ერთგვარი ბალანსი არის მთავარი მიზეზი, რის გამოც საქართველო მსოფლიო მეღვინეობის რუკაზე არის არა მხოლოდ როგორც რიგითი მწარმოებელი, არამედ როგორც ღვინის ცივილიზაცია. თუ წამყვანი ქვეყნები რაოდენობაზე არიან ორიენტირებულნი, საქართველო მსოფლიო მეღვინეობაში პოზიციონირდება როგორც ავთენტურობის, ტრადიციისა და ჯიშური მრავალფეროვნების ქვეყანა.
© ღვინის კლუბი/vinoge.com